اهل حديث و حشويه « 1 » ، ارتكاب گناهان كبيره را پيش از نبوت و گروهى از آنان ، پس از نبوت نيز جايز مىشمردند ، البته گناه كبيرهء دروغ را ، آن هم در آنچه مربوط به پيامبرى آنهاست از اين امر مستثنى مىكنند . برخى از ايشان هم ، اين گناه را به شرط عدم تجاهر ( پنهان بودن ) ، پس از نبوت نيز جايز مىدانند . و بالاخره گروهى از آنان ارتكاب هر كبيره‌اى را و در هر حال بىاشكال مىدانند . معتزله « 2 » ارتكاب كبيره ، و صغيره‌اى كه شأن پيامبران عليهم السّلام را پايين آورد قبل و پس از نبوت ممنوع مىداند . اما در هر دو حال ( قبل از پيامبرى و پس از آن ) انجام گناهان صغيره را ، مشروط بر آن‌كه شأن ايشان را نكاهد جايز مىدانند . اختلاف ، از اين مقوله به بعد ، در صف معتزله راه يافته است ، گروهى اقدام به صغيره را ، به صورت عمدى ، و از سوى شخص پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم جايز شمرده و گروهى آن را ممنوع دانسته ، معتقدند كه پيامبران عليهم السّلام به گناهى كه آن را گناه مىدانند ، جز به تأويل آن ، اقدام نمىكنند . نظّام « 3 » ، جعفر پسر مبشر « 4 » و تعدادى از پيروان ، ايشان معتقدند : ارتكاب هر گناهى از جانب پيامبران ، تنها از سر غفلت و خطا مىباشد . و علاوه بر اين نزد خداوند مؤاخذه خواهند شد اگرچه آن گناهان از امّت ايشان برداشته شده باشد و به خاطر آن مورد مؤاخذه قرار نگيرند ، امّا آنان به لحاظ شدت معرفت و علوّ مرتبه مورد مؤاخذه مىباشند و به لحاظ شدت معرفت و علوّ مرتبه از قرب ايشان خواهد كاست در مورد عصمت امام ، همهء ايشان از حشويه و اصحاب حديث تا معتزله ، انجام هر كبيره و صغيره‌اى را بر او جايز شمرده تنها بر اين امر متّفقند كه ارتكاب كبيره از سوى امام ، امامت او را فاسد و زائل كرده ، تعيين جانشينى براى او را واجب مىگرداند .

--> ( 1 ) - متمسّكان به ظاهر هر حديث و معتقدان به عدم روايى تأويل . - م . ( 2 ) - فرقه‌اى معتبر از فرق اسلامى هستند كه از اول قرن دوم هجرى در اواخر عهد بنى اميه ظهور كرده ، تا چند قرن در تمدّن اسلامى تأثير شديد داشته‌اند . مؤسس اين فرقه يكى از شاگردان حسن بصرى به نام و اصل بن عطا بود كه با استاد خود بر سر سرنوشت مرتكب معاصى كبيره و تعيين حدود كفر و ايمان اختلاف‌نظر يافت و از مجلس درس او كناره گرفت . - م . ( لغتنامه دهخدا ) ( 3 ) - ابراهيم بن سيار ( م 231 ه ) شاگرد ابو هذيل علّاف و متكلّم معتزلى است . - م . ( 4 ) - جعفر پسر مبشّر پسر احمد ثقفى ( م 234 ه ) متكلّم معتزلى و صاحب كتابى به نام تصانيف مىباشد . او داراى آرائى خاصّ در كلام بوده است .